Column: motivatie en je kalender

Alsof motivatie zich ook maar iets aantrekt van een kalender
Ik, Kim Glas, ben fysio-, manueel en NESA-therapeute en leefstijlcoach bij Fitplan. Met een ‘rood’ karakter, veel zelfspot en een fascinatie voor gedrag en psychologie kijk ik liever naar waarom mensen doen wat ze doen, dan naar wat ze ‘zouden moeten’ doen. Ik schrijf regelmatig over gezond leven, zoals zich dat in het echte leven afspeelt: rommelig, menselijk en zelden volgens het boekje. Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de krant GrootLeeuwarden.

Zijn jouw goede voornemens ook al op de klippen gelopen?
Januari is de maand waarin we collectief besluiten dat het nu écht anders moet. Na weken van eten, drinken, laat naar bed en weinig structuur, verwachten we ineens focus, motivatie en discipline. Op maandag. Of beter nog: op 1 januari. Maar de 15de blijkt ook ineens een prima startmoment, als het op dag tien al ‘mislukt’ is, begreep ik laatst van een cliënt.

Dat blijft fascinerend. En herkenbaar ook! Alsof je na een nacht slecht slapen wakker wordt en denkt: “Zo, vandaag ga ik eens ff helder nadenken.” Alsof motivatie zich ook maar iets aantrekt van een kalender. Alsof je brein zegt: “Ah, nieuw jaar. Nu ga ik me gedragen.”

In ons werk zien we dit grote misverstand jaarlijks terugkeren. Mensen die oprecht willen veranderen. Niet lui, niet zwak en niet ongemotiveerd. Wel moe en streng voor zichzelf. Ze beginnen met grote plannen. Alles moet anders. Eten, bewegen, slapen, stress, werk, sociale agenda, en natuurlijk allemaal tegelijk en meteen goed. Ik begrijp dat: want ik ben namelijk zelf ook een van die mensen.

En als dat niet lukt (spoiler: dat lukt niet. Tenminste…, mij niet!), trekken ze één conclusie: ‘zie je wel, ik kan het niet’. En dat is misschien wel het grootste misverstand rondom gezond leven: dat het mislukt door een gebrek aan discipline.

Discipline is zwaar overschat. Omgeving is structureel onderschat.
Ons brein is geen rationele coach die rustig met ons meedenkt. Het is vooral een efficiënt systeem dat houdt van veiligheid, herhaling en energiebesparing. Verandering kost energie. Twijfel ook. Strengheid nog veel meer!

En wat doen we in januari? We gooien er nog een schepje druk bovenop. Moeten. Opletten. Volhouden. Niet falen. Gezond leven wordt zo een project waarin je alleen slaagt als je het perfect doet. Alles of niets. Goed of fout.

Bij Fitplan werken we dagelijks met mensen die al vaker ‘opnieuw begonnen’ zijn. Of het nu gaat om afvallen, mentaal beter voelen of nu toch echt die chronische pijn willen aanpakken… Soms na de zoveelste teleurstelling. Niet omdat ze geen doorzettingsvermogen hebben, maar omdat ze steeds proberen te veranderen in een leven dat daar op dat moment weinig ruimte voor biedt.

Het gekke is: veel van wat we gezond noemen, is vooral controle.
Niet luisteren naar je lichaam, maar het wantrouwen.
Niet zorgen voor jezelf, maar jezelf in toom houden.
Alsof ontspanning gevaarlijk is en genieten iets is dat je later moet compenseren.

Gezond gedrag zonder ruimte voor menselijkheid houdt zelden stand. Duurzame verandering begint dan ook zelden met strengheid. Het begint meestal met begrijpen.
Met nieuwsgierigheid. Met de vraag: waarom doe ik dit eigenlijk?

Niet veroordelend, maar onderzoekend
In de praktijk betekent dat vaak vertragen en bewust worden in plaats van hollen. Kijken naar patronen in plaats van naar fouten. Begrijpen hoe gedrag samenhangt met stress, omgeving, emoties en gewoontes. Dat is misschien minder spectaculair dan een frisse start op 1 januari, maar wel een stuk realistischer.

Misschien is dat wel de reden dat goede voornemens zo vaak stranden. Niet omdat de doelen an sich nergens op slaan, maar omdat de aanpak niet klopt. Omdat we proberen te veranderen vanuit afkeuring in plaats van vanuit zelfzorg.

Gezond leven is geen sprint.
Geen resetknop.
Geen bewijs van karakter of wilskracht.

Het is gedrag. En gedrag ontstaat nooit zomaar. Het ontstaat in een leven dat soms rommelig, druk en ingewikkeld is. In een lichaam dat signalen geeft. In een hoofd dat probeert te beschermen, maar wat soms veel weg heeft van saboteren.

Misschien hoeft januari daarom niet de maand te zijn waarin alles anders moet. Misschien is het genoeg als het de maand is waarin je stopt met jezelf steeds opnieuw afkeuren en andere motivatie kunt aanboren om te willen veranderen. En ik? Gewoon enthousiaste mede-deelnemer van het leven, die net zo hard mee oefent en nog lang geen eindbaas is. Schrijven vanaf een moreel verheven bergtop zit er voorlopig niet in…

Het hele team van Fitplan hoopt daarin voor veel mensen een steun te mogen zijn. Op naar een plezierig 2026!”

Kim Glas